Bradycardie

Bradycardie is een hartslag van minder dan 60 slagen per minuut in rust. Of dat een probleem is, hangt vooral af van klachten en oorzaak.

Kort: Bradycardie wordt pas ziekelijk genoemd als het klachten geeft (duizeligheid, kortademigheid, flauwvallen) of als de oorzaak in een geleidingsprobleem zit. Bij goed getrainde mensen en tijdens slaap is een lage hartslag vaak normaal.

Wanneer is bradycardie ongevaarlijk?

Bij gezonde mensen daalt de hartslag in slaap fysiologisch tot 40 à 50 — soms lager. Datzelfde geldt voor uithoudingssporters in rust. Het hart van een fitte langeafstandsloper is sterker en pompt meer bloed per slag. Daardoor kan het hart toe met minder slagen om hetzelfde werk te doen.

Geen klachten + bekende verklaring (sport of slaap) = doorgaans geen reden tot zorg. Lees ook lage hartslag.

Wanneer is bradycardie wél een probleem?

Bradycardie wordt symptomatisch genoemd zodra er klachten bij optreden:

duizeligheid, vooral bij opstaan;
kortademigheid bij weinig inspanning;
vermoeidheid die nieuw is;
concentratieklachten;
(bijna) flauwvallen.

Het mechanisme: het hart slaat te traag om voldoende bloed naar de hersenen en spieren te brengen.

AV-blok

De normale prikkel loopt van de sinusknoop in de boezems via de AV-knoop naar de kamers. Bij een AV-blok stokt die geleiding. Er zijn drie graden:

Eerste graad: de prikkel komt vertraagd door, maar wel altijd. Vaak geen klachten.
Tweede graad: af en toe wordt een prikkel overgeslagen.
Derde graad (totaal AV-blok): de prikkel komt niet meer door. De kamers nemen het zelf over met een traag eigen ritme. Dit geeft bijna altijd klachten en is vaak een reden voor een pacemaker.

Sick sinus syndrome

Bij sick sinus syndrome (ook wel sinusknoopdisfunctie) werkt de sinusknoop zelf onregelmatig. Periodes van te trage hartslag wisselen soms af met te snelle (brady-tachy-syndroom). Komt vooral op oudere leeftijd voor en kan ook tot een pacemaker-indicatie leiden.

Andere oorzaken

Medicatie: bètablokkers, calciumantagonisten zoals verapamil en diltiazem, digoxine, sommige anti-aritmica. Zie medicijnen en hartslag.
Een traag werkende schildklier (hypothyreoïdie).
Slaapapneu.
Lage lichaamstemperatuur (bijvoorbeeld bij onderkoeling).
Verstoorde mineralenbalans (kalium, calcium).
Doorgemaakt hartinfarct dat de geleiding raakte.

Pacemaker — wanneer?

Een pacemaker komt in beeld bij symptomatische bradycardie waar geen omkeerbare oorzaak voor is, en bij ernstige geleidingsproblemen (vooral tweedegraads type II en derdegraads AV-blok). Het apparaat zit onder de huid bij het sleutelbeen en geeft het hart een elektrische puls als de eigen hartslag te laag wordt. Het is een veelgedane, veilige ingreep.

Bel 112 bij flauwvallen of bijna-flauwvallen, plotse hevige duizeligheid, kortademigheid, pijn op de borst, of als iemand met een trage pols verward of niet aanspreekbaar wordt.

Onderzoek bij de arts

Standaardonderzoek bij verdenking op bradycardie: gesprek, lichamelijk onderzoek, ECG, bloedonderzoek (schildklier, elektrolyten). Bij wisselende klachten volgt vaak een Holter (ECG van 24–72 uur) of een event recorder. Een echo van het hart kan helpen om onderliggende hartziekte uit te sluiten.

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak als je zonder duidelijke verklaring een rusthartslag onder de 50 hebt, vooral als je je daar moe of duizelig bij voelt. Gebruik je een hartslagverlagend medicijn en zakt je hartslag laag mét klachten, neem dan contact op vóór je iets aan de medicatie verandert. Meer over hulp zoeken op wanneer naar de arts.