Hoge hartslag
Een verhoogde hartslag is meestal onschuldig en tijdelijk. Soms is het een signaal van iets dat aandacht verdient.
Tijdelijk versus aanhoudend
Bij elke vorm van inspanning, opwinding of stress reageert je hart precies zoals het hoort. Het versnelt om je lichaam meer zuurstof te leveren. Zodra de aanleiding wegvalt, zakt je hartslag weer naar je rusthartslag. Dat is een gezond systeem dat zijn werk doet.
Iets anders is een hartslag die hoog blijft zonder duidelijke reden, of die stelselmatig hoger ligt dan je gewend bent. Dat is wel een reden om iets verder te kijken.
Gewone oorzaken
De meeste hoge hartslagen hebben een dagelijkse oorzaak:
- Lichamelijke inspanning, ook traplopen of een tas dragen.
- Stress, spanning of angst.
- Koorts: per graad temperatuurstijging gaat de hartslag in de regel zo'n 10 slagen omhoog.
- Uitdroging: te weinig drinken doet de hartslag stijgen.
- Cafeïne, energiedrank, nicotine.
- Te weinig slaap of een onrustige nacht.
- Alcohol, vooral in de uren erna en de dag erop.
- Zware maaltijden.
- Hormonale schommelingen, zwangerschap of overgang.
Medische oorzaken
Een aanhoudend hoge hartslag zonder duidelijke aanleiding kan wijzen op een onderliggende oorzaak. Een huisarts denkt onder meer aan:
- Een te hard werkende schildklier (hyperthyreoïdie).
- Bloedarmoede (te weinig hemoglobine, waardoor het hart vaker moet kloppen om dezelfde hoeveelheid zuurstof te leveren).
- Een hartritmestoornis, zoals atriumfibrilleren of een andere supraventriculaire tachycardie.
- Hartfalen, waarbij het hart per slag minder bloed verplaatst.
- Een longaandoening, bijvoorbeeld COPD of een longembolie.
- Bijwerkingen van medicatie of stimulerende middelen.
Voor een uitgebreidere indeling van versnelde ritmes, zie tachycardie.
Wanneer is hoog echt te hoog?
Er bestaat geen scherpe drempel waarboven een hoge hartslag automatisch ziekelijk wordt. Als richtlijn:
- Een rusthartslag boven de 100, gemeten op meerdere rustige momenten over meerdere dagen, verdient aandacht.
- Een rusthartslag boven de 120 zonder duidelijke verklaring is een reden om diezelfde dag contact op te nemen met de huisarts.
- Bij klachten erbij — zoals duizeligheid, kortademigheid, pijn op de borst, flauwvallen of een onregelmatige pols — geldt: bel direct of laat je naar de spoedeisende hulp brengen.
Wat de arts doet
Bij een aanhoudend hoge hartslag start een huisarts meestal met een gesprek (anamnese), een lichamelijk onderzoek, een ECG (hartfilmpje) en bloedonderzoek. Daarmee zijn schildklier, bloedarmoede en de meest voorkomende ritmestoornissen al voor een groot deel uit te sluiten of bevestigen. Soms volgt een Holter-onderzoek (een ECG dat 24 uur of langer doormeet) om kortdurende afwijkingen vast te leggen.
Wat je zelf kunt doen
Bij een tijdelijk hoge hartslag zonder klachten:
- Ga zitten of liggen, adem rustig en langzaam in en uit.
- Drink een glas water.
- Vermijd direct nog cafeïne, alcohol of nicotine.
- Wacht een kwartier en meet opnieuw.
Voor structurele aanpak, zie hartslag verlagen.
Wanneer naar de huisarts?
Maak een afspraak als je rusthartslag wekenlang boven de 100 ligt zonder verklaring, als je hartkloppingen hebt die langer aanhouden, of als een hoge hartslag samengaat met klachten zoals vermoeidheid, kortademigheid of duizeligheid. Bij plotse hevige klachten: bel 112. Zie wanneer naar de arts.