Rusthartslag

Je rusthartslag is een eenvoudige maat voor de basisinspanning van je hart. Lager is meestal beter, maar niet altijd.

Wat is rusthartslag?

De rusthartslag is je hartslag wanneer je wakker bent, maar volledig in rust: je hebt geen lichamelijke inspanning geleverd, geen koffie of nicotine gebruikt, je bent niet gestrest en je hebt niet net gegeten. In de praktijk meet je je rusthartslag doorgaans 's ochtends in bed, vlak na het wakker worden.

Hoe je dat doet, lees je op hartslag meten.

Bandbreedte voor volwassenen

Voor volwassenen geldt 60 tot 100 slagen per minuut als normaal. Veel gezonde mensen zitten in de onderste helft van die bandbreedte: ergens tussen 60 en 80. Een rusthartslag van net boven de 100 is niet meteen ziekelijk, maar kan wel een signaal zijn van onderliggende factoren als stress, slaaptekort, koorts, uitdroging of een lage conditie.

Wat zegt een lage rusthartslag?

Een rusthartslag onder de 60 (bradycardie) is bij goed getrainde mensen vaak een teken van een gezond, efficiënt hart. Dat heet sportbradycardie en hoeft niet behandeld te worden. Profsporters hebben soms een rusthartslag van 35 tot 45.

Bij niet-sportieve mensen, of bij sporters die nieuwe klachten ontwikkelen, kan een lage hartslag wél betekenis hebben. Klachten die kunnen wijzen op een te lage hartslag zijn: duizeligheid, vermoeidheid, kortademigheid bij lichte inspanning, en flauwvallen. Lees meer onder lage hartslag en bradycardie.

Wat zegt een hoge rusthartslag?

Een aanhoudend hoge rusthartslag (boven de 90 dag in dag uit) wordt in onderzoek geassocieerd met een hoger cardiovasculair risico op de lange termijn. Maar één hoge meting zegt op zichzelf niets — koffie, een korte nacht of een drukke dag verklaren al snel 10 tot 20 slagen.

Mogelijke oorzaken van een aanhoudend hoge rusthartslag:

• onvoldoende conditie of bewegingsarmoede;
• chronische stress of slaaptekort;
• schildklier die te hard werkt;
• bloedarmoede;
• uitdroging;
• medicatie of stimulerende middelen;
• koorts of een infectie.

Zie ook hoge hartslag.

Hoe meet je je rusthartslag het beste?

1. Meet 's ochtends, vlak na het wakker worden, terwijl je nog in bed ligt.
2. Doe het minstens drie ochtenden achter elkaar.
3. Neem het gemiddelde van die metingen als je rusthartslag.

Smartwatches en fitnessbandjes meten 's nachts vaak een nog lagere "minimum"-waarde. Die is niet hetzelfde als je rusthartslag — tijdens slaap zakt je hartslag fysiologisch verder dan in wakkere rust.

Hoe verlaag je je rusthartslag?

Op de korte termijn helpen rust, voldoende drinken en minder cafeïne. Op de lange termijn is regelmatige cardio het meest effectief: een rustig hart bouw je op door consistent te bewegen. Voor een uitgebreid overzicht, zie hartslag verlagen.

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak als je rusthartslag wekenlang boven de 100 of onder de 50 ligt zonder duidelijke verklaring, of als je daarbij klachten hebt zoals duizeligheid, kortademigheid, pijn op de borst of regelmatige hartkloppingen. Bel 112 bij flauwvallen, hevige pijn of plotse kortademigheid. Zie wanneer naar de arts.