Hoeveel hartslagen per minuut is normaal?

Je hebt een getal gemeten — 48, 78, 102 — en wilt weten wat het betekent. Hieronder staat per waarde wat gebruikelijk is, en wanneer een getal aandacht verdient.

Kort: Voor een volwassene in rust geldt 60 tot 100 slagen per minuut als normaal. De ondergrens is niet hard: bij getrainde mensen is 40 tot 60 gezond. Belangrijker dan het getal zelf is of je er klachten bij hebt en of het nieuw voor je is.

Wat betekent jouw aantal slagen per minuut?

De onderstaande tabel gaat over een meting in rust, bij een wakkere volwassene die niet net heeft bewogen, koffie heeft gedronken of gerookt.

Slagen per minuut	Wat het meestal betekent
Onder 40	Zeer laag. Normaal bij goed getrainde duursporters en tijdens slaap. Zonder training of mét klachten: laat het beoordelen.
40–49	Laag. Gebruikelijk bij sportieve mensen en 's nachts. Zonder klachten meestal onschuldig.
50–59	Licht onder de klassieke grens van 60. Bij veel gezonde, actieve mensen normaal.
60–79	De waarde waar de meeste volwassenen in rust zitten.
80–100	Nog binnen de normale bandbreedte. Aanhoudend rond de 90–100 kan wijzen op een lage conditie, stress, slaaptekort of uitdroging.
101–120	Boven de grens (tachycardie) als je écht in rust bent. Vaak verklaarbaar door koorts, spanning, cafeïne of net bewogen hebben.
Boven 120	In volledige rust ongebruikelijk. Zoek verklaring; met klachten erbij is contact met een arts terecht.

Voor kinderen gelden hele andere getallen: een peuter met 130 slagen per minuut is normaal. Zie hartslag bij kinderen en hartslag bij baby's.

De ondergrens: vanaf wanneer is het te laag?

Artsen trekken de grens voor bradycardie bij 60 slagen per minuut, maar die grens is een afspraak, geen alarm. Wat telt is of het hart genoeg bloed rondpompt. Iemand die drie keer per week hardloopt en 46 in rust meet zonder enige klacht heeft geen probleem. Iemand die nooit sport, plotseling op 45 zit en duizelig wordt bij opstaan, heeft dat wél.

Vraag jezelf bij een lage waarde drie dingen af: is dit nieuw, ben ik getraind, en heb ik er klachten bij (duizeligheid, extreme vermoeidheid, kortademigheid bij lichte inspanning, bijna-flauwvallen)? Twee keer "nee" en één keer "ja op getraind" is geruststellend. Zie lage hartslag en bradycardie.

De bovengrens: vanaf wanneer is het te hoog?

Boven de 100 slagen per minuut in rust heet tachycardie. Ook hier geldt: het getal alleen is de diagnose niet. Koorts verhoogt de hartslag met ongeveer 10 slagen per graad. Een kop sterke koffie, een sigaret, spanning voor een gesprek of drie trappen lopen verklaren allemaal makkelijk 15 tot 30 slagen. Meet daarom opnieuw na vijf minuten echt stilzitten.

Blijft de waarde dag na dag boven de 100 zonder verklaring, dan is dat een reden voor onderzoek naar bijvoorbeeld schildklier, bloedarmoede of ritmestoornis. Zie hoge hartslag en tachycardie.

Dezelfde waarde, andere betekenis per situatie

Eén getal betekent iets heel anders afhankelijk van wanneer je meet:

In slaap: 45 tot 60 is bij volwassenen gebruikelijk. Je smartwatch toont die dip vaak als "laagste hartslag".
Wakker in rust: 60 tot 100 — dit is de bandbreedte die overal genoemd wordt.
Zittend achter een bureau: meestal 5 tot 10 slagen boven je echte rusthartslag.
Bij lichte inspanning: 90 tot 120 is normaal, ook bij fitte mensen.
Bij stevige training: 150 tot 180 is voor veel volwassenen normaal en zegt weinig los van je maximale hartslag.

Waarom een getal per leeftijd nauwelijks verschilt bij volwassenen

De bandbreedte 60–100 geldt vanaf ongeveer tien jaar en verandert daarna niet meer. Wat wél met de leeftijd verandert, is de maximale hartslag: die daalt met ongeveer één slag per jaar. Een 25-jarige haalt bij maximale inspanning grofweg 195, een 65-jarige rond de 155. Voor de rusthartslag maakt leeftijd op zich weinig uit — conditie, medicatie en slaap doen dat wel. De volledige tabel staat op normale hartslag per leeftijd, en gemiddelden per groep op gemiddelde hartslag.

Meet je wel goed?

Veel "vreemde" getallen zijn meetfouten. Tel bij handmatig meten minstens 30 seconden en vermenigvuldig met twee, of tel een volle minuut als je pols onregelmatig aanvoelt. Polsmeters aan de arm lopen achter bij snelle veranderingen en kunnen bij een onregelmatig ritme flink misrekenen. Voel je een onregelmatige pols, tel dan altijd handmatig na. Zie hartslag meten en hartslagmeters.

Bel 112 bij een zeer snelle of zeer trage hartslag samen met flauwvallen, hevige pijn op de borst of plotse kortademigheid.

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak als je hartslag herhaaldelijk boven de 100 of onder de 50 ligt zonder verklaring, als je pols onregelmatig aanvoelt, of als je bij een afwijkend getal klachten hebt. Neem een paar metingen mee, met tijdstip en situatie erbij — dat maakt het consult een stuk nuttiger. Zie wanneer naar de arts.